d-i-manual_install-methods - en to nl translation catalogue (87 entries)

note: Tag: title
en: Obtaining System Installation Media
nl: Media met het installatiesysteem verkrijgen

note: Tag: title
en: Official &debian-gnu; installation images
nl: Officiële &debian-gnu; installatie-images

note: Tag: para
en: By far the easiest way to install &debian-gnu; is from a set of official &debian; installation images. You can buy a set of CDs/DVDs from a vendor (see the <ulink url="&url-debian-cd-vendors;">CD vendors page</ulink>). You may also download the installation images from a &debian; mirror and make your own set, if you have a fast network connection and a CD/DVD burner (see the <ulink url="&url-debian-cd;">Debian CD/DVD page</ulink> and <ulink url="&url-debian-cd-faq;">Debian CD FAQ</ulink> for detailed instructions). If you have such optical installation media, and they are bootable on your machine<phrase arch="x86">, which is the case on all modern PCs</phrase>, you can skip right to <xref linkend="boot-installer"/>. Much effort has been expended to ensure the most-used files are on the first DVD image, so that a basic desktop installation can be done with only the first DVD.
nl: Veruit de gemakkelijkste manier om &debian-gnu; te installeren is vanaf een set officiële &debian; installatie-images. U kunt een set CD's/DVD's kopen bij een leverancier (zie de pagina <ulink url="&url-debian-cd-vendors;">Leveranciers van Debian installatiemedia</ulink>). Als u over een snelle netwerkverbinding en een CD/DVD-brander beschikt, kunt u ook de installatie-images downloaden van een &debian; spiegelserver en uw eigen set aanmaken (zie de pagina <ulink url="&url-debian-cd;">Debian op CD's/DVD's</ulink> en de <ulink url="&url-debian-cd-faq;">Debian CD FAQ</ulink> voor gedetailleerde instructies). Indien u dergelijke optische installatiemedia bezit en uw computer ermee kan opstarten<phrase arch="x86">, wat voor alle moderne PC's het geval is</phrase>, dan kunt u meteen doorgaan naar <xref linkend="boot-installer"/>. Er werd veel aandacht besteed aan het plaatsen van de meest gebruikte bestanden op het eerste DVD-image, waardoor een basale installatie van een desktopomgeving uitgevoerd kan worden met alleen het eerste DVD-image.

note: Tag: para
en: Also, keep in mind: if the installation media you are using don't contain some packages you need, you can always install those packages afterwards from your running new Debian system (after the installation has finished). If you need to know on which installation image to find a specific package, visit <ulink url="https://cdimage-search.debian.org/">https://cdimage-search.debian.org/</ulink>.
nl: Onthoud ook dat indien sommige pakketten die u nodig heeft, niet op de door u gebruikte installatiemedia staan, u deze pakketten altijd achteraf kunt installeren vanop uw operationeel nieuw Debian-systeem (na het beëindigen van de installatie). Indien u wilt weten op welk installatie-image een specifiek pakket te vinden is, ga dan naar <ulink url="https://cdimage-search.debian.org/">https://cdimage-search.debian.org/</ulink>.

note: Tag: para
en: If your machine doesn't support booting from optical media<phrase arch="x86"> (only relevant on very old PC systems)</phrase>, but you do have a set of DVD, you can use an alternative strategy such as <phrase arch="s390">VM reader,</phrase> <phrase condition="bootable-disk">hard disk,</phrase> <phrase condition="bootable-usb">usb stick,</phrase> <phrase condition="supports-tftp">net boot,</phrase> or manually loading the kernel from the disc to initially boot the system installer. The files you need for booting by another means are also on the disc; the &debian; network archive and folder organization on the disc are identical. So when archive file paths are given below for particular files you need for booting, look for those files in the same directories and subdirectories on your installation media.
nl: Indien uw machine het opstarten vanaf optische media niet ondersteunt<phrase arch="x86"> (enkel toepasselijk op zeer oude PC-systemen)</phrase>, maar u wel een DVD-set heeft, kunt u een andere werkwijze gebruiken, zoals <phrase arch="s390">VM-geheugenkaartlezer,</phrase> <phrase condition="bootable-disk">harde schijf,</phrase> <phrase condition="bootable-usb">usb-stick,</phrase> <phrase condition="supports-tftp">opstarten over het netwerk</phrase> of de kernel handmatig laden van de schijf om het opstarten van het installatiesysteem te initiëren. De bestanden die u nodig heeft om via een andere methode op te starten bevinden zich ook op de schijf. Het archief op het &debian; netwerk en de mappenindeling op de schijf zijn identiek. Indien dus hierna paden vermeld worden naar specifieke bestanden uit het archief die u nodig heeft om op te starten, kunt u deze bestanden op uw installatiemedia in dezelfde mappen en onderliggende mappen vinden.

note: Tag: para
en: Once the installer is booted, it will be able to obtain all the other files it needs from the disc.
nl: Eens het installatiesysteem opgestart werd, zal het in staat zijn alle overige bestanden die het nodig heeft, op te halen van de schijf.

note: Tag: para
en: If you don't have an installation media set, then you will need to download the installer system files and place them on the <phrase arch="s390">VM minidisk</phrase> <phrase condition="bootable-disk">hard disk or</phrase> <phrase condition="bootable-usb">usb stick or</phrase> <phrase condition="supports-tftp">a connected computer</phrase> so they can be used to boot the installer.
nl: Indien u geen set insallatiemedia heeft, zult u de bestanden van het installatiesysteem moeten downloaden en ze moeten plaatsen op een <phrase arch="s390">VM minidisk</phrase> <phrase condition="bootable-disk">harde schijf of</phrase> <phrase condition="bootable-usb">usb-stick of</phrase> <phrase condition="supports-tftp">een verbonden computer</phrase>, zodat die gebruikt kunnen worden om het installatiesysteem op te starten.

note: Tag: title
en: Downloading Files from &debian; Mirrors
nl: Bestanden downloaden van &debian; spiegelservers

note: Tag: para
en: To find the nearest (and thus probably the fastest) mirror, see the <ulink url="&url-debian-mirrors;">list of &debian; mirrors</ulink>.
nl: Om de dichtstbijzijnde (en dus wellicht snelste) spiegelserver te vinden, kunt u de <ulink url="&url-debian-mirrors;">lijst met &debian; spiegelservers</ulink> raadplegen.

note: Tag: title
en: Where to Find Installation Files
nl: Waar u installatiebestanden kunt vinden

note: Tag: para
en: Various installation files can be found on each &debian; mirror in the directory <ulink url="&url-debian-installer;images">debian/dists/&releasename;/main/installer-&architecture;/current/images/</ulink> &mdash; the <ulink url="&url-debian-installer;images/MANIFEST">MANIFEST</ulink> lists each image and its purpose.
nl: Op elke &debian; spiegelserver zijn verschillende installatiebestanden te vinden in de map <ulink url="&url-debian-installer;images">debian/dists/&releasename;/main/installer-&architecture;/current/images/</ulink> &mdash; het bestand <ulink url="&url-debian-installer;images/MANIFEST">MANIFEST</ulink> vermeldt elk imagebestand en waarvoor het bedoeld is.

note: Tag: title
en: Kurobox Pro Installation Files
nl: Installatiebestanden voor de Kurobox Pro

note: Tag: para
en: The Kurobox Pro requires a kernel and ramdisk on an ext2 partition on the disk on which you intend to install &debian;. These images can be obtained from &kuroboxpro-firmware-img;.
nl: De Kurobox Pro heeft een kernel en een ramschijf nodig, die op een ext2-partitie staan op de schijf waarop u &debian; wenst te installeren. Die images kunnen opgehaald worden van &kuroboxpro-firmware-img;.

note: Tag: title
en: HP mv2120 Installation Files
nl: Installatiebestanden voor de HP mv2120

note: Tag: para
en: A firmware image is provided for the HP mv2120 which will automatically boot <classname>debian-installer</classname>. This image can be installed with uphpmvault on Linux and other systems and with the HP Media Vault Firmware Recovery Utility on Windows. The firmware image can be obtained from &mv2120-firmware-img;.
nl: Er wordt een firmware-image voor de HP mv2120 ter beschikking gesteld dat <classname>debian-installer</classname>, het installatiesysteem van &debian;, automatisch zal opstarten. Dit image kan geïnstalleerd worden met uphpmvault op Linux en andere systemen en met het "HP Media Vault Firmware Recovery Utility" op Windows. Het firmware-image kan opgehaald worden van &mv2120-firmware-img;.

note: Tag: title
en: QNAP Turbo Station Installation Files
nl: Installatiebestanden voor het QNAP Turbo Station

note: Tag: para
en: The installation files for the QNAP Turbo Station consist of a kernel and ramdisk as well as a script to write these images to flash. You can obtain the installation files for QNAP TS-11x/TS-12x, HS-210, TS-21x/TS-22x and TS-41x/TS-42x models from &qnap-kirkwood-firmware-img;.
nl: De installatiebestanden voor het QNAP Turbo Station bestaan uit een kernel en een ramschijf samen met een script om deze images in het flashgeheugen te schrijven. De installatiebestanden voor de modellen QNAP TS-11x/TS-12x, HS-210, TS-21x/TS-22x en TS-41x/TS-41x kunt u vinden op &qnap-kirkwood-firmware-img;.

note: Tag: title
en: Plug Computer and OpenRD Installation Files
nl: Installatiebestanden voor Plug Computer en OpenRD

note: Tag: para
en: The installation files for plug computers (SheevaPlug, GuruPlug, DreamPlug etc) and OpenRD devices consist of a kernel and initrd for U-Boot. You can obtain these files from &kirkwood-marvell-firmware-img;.
nl: De installatiebestanden voor plug computers (SheevaPlug, GuruPlug, DreamPlug, enz.) en OpenRD-apparaten bestaan uit een kernel en initrd voor U-Boot. U kunt deze bestanden ophalen van &kirkwood-marvell-firmware-img;.

note: Tag: title
en: LaCie NASes Installation Files
nl: Installatiebestanden voor LaCie NAS'en

note: Tag: para
en: The installation files for LaCie NASes (Network Space v2, Network Space Max v2, Internet Space v2, d2 Network v2, 2Big Network v2 and 5Big Network v2) consist of a kernel and initrd for U-Boot. You can obtain these files from &lacie-kirkwood-firmware-img;.
nl: De installatiebestanden voor LaCie NAS'en (Network Space v2, Network Space Max v2, Internet Space v2, d2 Network v2, 2Big Network v2 en 5Big Network v2) bestaan uit een kernel en initrd voor U-Boot. U kunt deze bestanden ophalen van &lacie-kirkwood-firmware-img;.

note: Tag: title
en: Armhf Multiplatform Installation Files
nl: Installatiebestanden voor het Armhf Multiplatform

note: Tag: para
en: The installation files for systems supported by the armhf multiplatform kernel (see <xref linkend="armhf-armmp-supported-platforms"/>) consist of a standard Linux kernel image, a standard Linux initial ramdisk image and a system-specific device-tree blob. The kernel and the initial ramdisk image for tftp-booting can be obtained from &armmp-firmware-img; and the device-tree blob can be obtained from &armmp-dtb-img;. The tar archive for creating a bootable USB stick with the installer can be obtained from &armmp-hd-media-tarball;.
nl: De installatiebestanden voor systemen die ondersteund worden door de armhf multiplatform kernel (zie <xref linkend="armhf-armmp-supported-platforms"/>) bestaan uit een standaard Linux kernel-image, een standaard Linux initieel ramschijf-image en een systeemspecifieke blob (binair bestand) met de apparatenboom. De kernel en het initiële ramschijf-image die nodig zijn om via tftp op te starten, kunnen opgehaald worden van &armmp-firmware-img; en de blob met de apparatenboom kan opgehaald worden van &armmp-dtb-img;. Het tar-archief om een opstartbare USB-stick aan te maken met het installatiesysteem kan opgehaald worden van &armmp-hd-media-tarball;.

note: Tag: para
en: U-boot images for various armhf platforms are available at &armmp-uboot-img;.
nl: U-boot-images voor verschillende armhf-platformen kunnen opgehaald worden van &armmp-uboot-img;.

note: Tag: title
en: Preparing Files for USB Memory Stick Booting
nl: Bestanden klaar maken om van een USB-geheugenstick op te starten

note: Tag: para
en: To prepare the USB stick, we recommend to use a system where GNU/Linux is already running and where USB is supported. With current GNU/Linux systems the USB stick should be automatically recognized when you insert it. If it is not you should check that the usb-storage kernel module is loaded. When the USB stick is inserted, it will be mapped to a device named <filename>/dev/sdX</filename>, where the <quote>X</quote> is a letter in the range a-z. You should be able to see to which device the USB stick was mapped by running the command <command>lsblk</command> before and after inserting it. (The output of <command>dmesg</command> (as root) is another possible method for that.) To write to your stick, you may have to turn off its write protection switch.
nl: Om een USB-stick klaar te maken, raden we aan om een systeem te gebruiken waarop GNU/Linux reeds actief is en dat USB ondersteunt. Op de huidige GNU/Linux-systemen zou de USB-stick automatisch herkend moeten worden als u hem in de USB-aansluiting plaatst. Als dat niet gebeurt, moet u nagaan of de kernel-module usb-storage geladen is. Als u de USB-stick in de aansluiting plaatst, zal hij herkend worden als een apparaat met als naam <filename>/dev/sdX</filename>, waarbij de <quote>X</quote> een letter is uit het bereik a-z. U kunt nagaan als welk apparaat de USB-stick herkend werd, door het commando <command>lsblk</command> voor en na het plaatsen van de stick in de aansluiting. (Een andere mogelijke methode hiervoor is de uitvoer bekijken van het commando <command>dmesg</command> dat u als root-gebruiker moet geven). Om naar uw stick te kunnen schrijven, kan het nodig zijn om het schakelaartje dat hem tegen schrijven beveiligt, op uit te zetten.

note: Tag: para
en: The procedures described in this section will destroy anything already on the device! Make very sure that you use the correct device name for your USB stick. If you use the wrong device the result could be that all information on, for example, a hard disk is lost.
nl: De procedures die in dit deel beschreven worden zullen alles wat al op het apparaat staat, verwijderen! Vergewis u er dus heel goed van dat u de correcte apparaatnaam gebruikt voor uw USB-stick. Indien u de verkeerde apparaatnaam gebruikt, kan het resultaat zijn dat alle informatie op bijvoorbeeld een harde schijf verloren gaat.

note: Tag: title
en: Preparing a USB stick using a hybrid CD/DVD image
nl: Een USB-stick klaar maken met een hybride CD/DVD-image

note: Tag: para
en: Debian installation images for this architecture are created using the <command>isohybrid</command> technology; that means they can be written directly to a USB stick, which is a very easy way to make an installation media. Simply choose an image (such as the netinst or DVD-1) that will fit on your USB stick. See <xref linkend="official-cdrom"/> to get an installation image.
nl: Debian installatie-images voor deze architectuur worden met de <command>isohybrid</command>-technologie gemaakt. Dit betekent dat zij rechtstreeks naar een USB-stick geschreven kunnen worden, wat een erg gemakkelijke manier is om een installatiemedium aan te maken. Kies gewoon een image (zoals het image voor netinst of dvd-1) dat past op uw USB-stick. Ga naar <xref linkend="official-cdrom"/> om een installatie-image op te halen.

note: Tag: para
en: The installation image you choose should be written directly to the USB stick, overwriting its current contents. For example, when using an existing GNU/Linux system, the image file can be written to a USB stick as follows, after having made sure that the stick is unmounted: <informalexample><screen>
    <prompt>#</prompt> <userinput>cp <replaceable>debian.iso</replaceable> /dev/<replaceable>sdX</replaceable></userinput>
    <prompt>#</prompt> <userinput>sync</userinput>
    </screen></informalexample> Simply writing the installation image to USB like this should work fine for most users. For special needs there is this <ulink url="https://wiki.debian.org/DebianInstaller/CreateUSBMedia">wiki page</ulink>.
nl: Het installatie-image dat u kiest, moet rechtstreeks naar de USB-stick geschreven worden. Daarbij wordt de huidige inhoud ervan overschreven. Bijvoorbeeld, als u een bestaand GNU/Linux-systeem gebruikt, kan het imagebestand op de volgende manier naar een USB-stick geschreven worden, nadat u er zich eerst van vergewist heeft dat de stick niet aangekoppeld is: <informalexample><screen>
    <prompt>#</prompt> <userinput>cp <replaceable>debian.iso</replaceable> /dev/<replaceable>sdX</replaceable></userinput>
    <prompt>#</prompt> <userinput>sync</userinput>
    </screen></informalexample> Voor de meeste gebruikers zou het op deze manier eenvoudig wegschrijven van een installatie-image naar USB goed moeten werken. Voor bijzondere behoeften is er deze <ulink url="https://wiki.debian.org/DebianInstaller/CreateUSBMedia">wikipagina</ulink>.

note: Tag: para
en: Information about how to do this on other operating systems can be found in the <ulink url="&url-debian-cd-faq-write-usb;">Debian CD FAQ</ulink>.
nl: Informatie over hoe dit op andere besturingssystemen moet gebeuren, is te vinden in de <ulink url="&url-debian-cd-faq-write-usb;">Debian CD FAQ</ulink>.

note: Tag: para
en: The image must be written to the whole-disk device and not a partition, e.g. /dev/sdb and not /dev/sdb1. Do not use tools like <command>unetbootin</command> which alter the image.
nl: Het image moet geschreven worden op het volledige schijfapparaat en niet op en partitie, bijvoorbeeld /dev/sdb en niet /dev/sdb1. Gebruik geen gereedschap zoals <command>unetbootin</command> dat aan het image veranderingen aanbrengt.

note: Tag: title
en: Preparing Files for Hard Disk Booting
nl: Bestanden voorbereiden om vanaf een harde schijf op te starten

note: Tag: para
en: The installer may be booted using boot files placed on an existing hard drive partition, either launched from another operating system or by invoking a boot loader directly from the BIOS. On modern UEFI systems, the kernel may be booted directly from the UEFI partition without the need of a boot loader.
nl: Het installatiesysteem kan opgestart worden met opstartbestanden die op een bestaande partitie van een harde schijf geplaatst worden. Die worden dan gelanceerd ofwel vanuit een ander besturingssysteem, ofwel door rechtstreeks vanuit het BIOS een bootloader aan te roepen. Op moderne UEFI-systemen kan de kernel rechtstreeks vanaf de UEFI-partitie worden opgestart zonder dat een bootloader nodig is.

note: Tag: para
en: A full, <quote>pure network</quote> installation can be achieved using this technique. This avoids all hassles of removable media, like finding and burning CD/DVD images.
nl: Met deze techniek kunt u een complete en <quote>zuivere netwerk</quote>-installatie realiseren. Dit vermijdt alle rompslomp van verwijderbare media, zoals het zoeken en branden van CD/DVD-images.

note: Tag: title
en: Hard disk installer booting from Linux using <command>GRUB</command>
nl: Het opstarten van het installatiesysteem vanaf een harde schijf vanuit Linux met <command>GRUB</command>

note: Tag: para
en: This section explains how to add to or even replace an existing linux installation using <command>GRUB</command>.
nl: In dit deel wordt uitgelegd hoe u met behulp van <command>GRUB</command> een nieuw systeem kunt toevoegen aan een bestaand Linux-systeem of hoe u zelfs dat bestaand systeem kunt vervangen.

note: Tag: para
en: At boot time, <command>GRUB</command> supports loading in memory not only the kernel, but also a disk image. This RAM disk can be used as the root file-system by the kernel.
nl: <command>GRUB</command> ondersteunt bij het opstarten niet enkel het in het geheugen laden van de kernel, maar ook van een schijf-image. Deze RAM-schijf kan door de kernel gebruikt worden als root-bestandssysteem.

note: Tag: para
en: Copy the following files from the &debian; archives to a convenient location on your hard drive, for instance to <filename>/boot/newinstall/</filename>.
nl: Kopieer de volgende bestanden vanuit de &debian;-archieven naar een geschikte plaats op uw harde schijf, bijvoorbeeld naar <filename>/boot/newinstall/</filename>.

note: Tag: para
en: <filename>vmlinuz</filename> (kernel binary)
nl: <filename>vmlinuz</filename> (het binaire kernel-bestand)

note: Tag: para
en: <filename>initrd.gz</filename> (ramdisk image)
nl: <filename>initrd.gz</filename> (ramschijf-image)

note: Tag: para
en: If you intend to use the hard drive only for booting and then download everything over the network, you should download the &x86-netboot-initrd; file and its corresponding kernel &x86-netboot-linux;. This will allow you to repartition the hard disk from which you boot the installer, although you should do so with care.
nl: Indien u van plan bent om de harde schijf enkel te gebruiken voor het opstarten van het systeem en daarna alles over het netwerk zult ophalen, moet u het bestand &x86-netboot-initrd; en de overeenkomstige kernel &x86-netboot-linux; downloaden. Dit zal u toelaten om de harde schijf die u gebruikte om het installatiesysteem op te starten, opnieuw in te delen in partities, hoewel u dit zorgvuldig moet doen.

note: Tag: para
en: Alternatively, if you intend to keep an existing partition on the hard drive unchanged during the install, you can download the &x86-hdmedia-initrd; file and its kernel &x86-hdmedia-vmlinuz;, as well as copy an installation image to the hard drive (make sure the file is named ending in <literal>.iso</literal>). The installer can then boot from the hard drive and install from the installation image, without needing the network.
nl: Indien u echter van plan bent om tijdens de installatie een bestaande partitie op de harde schijf ongewijzigd te behouden, kunt u het bestand &x86-hdmedia-initrd; en zijn kernel &x86-hdmedia-vmlinuz; downloaden, en een installatie-image kopiëren naar de harde schijf (zorg ervoor dat u het bestand een naam geeft die eindigt op  <literal>.iso</literal>). Het installatiesysteem kan dan opstarten van de harde schijf en de installatie uitvoeren op basis van het installatie-image, zonder dat toegang tot het netwerk vereist is.

note: Tag: para
en: Finally, to configure the bootloader proceed to <xref linkend="boot-initrd"/>.
nl: Om tot slot de bootloader te configureren, gaat u te werk zoals beschreven in <xref linkend="boot-initrd"/>.

note: Tag: title
en: Preparing Files for TFTP Net Booting
nl: Bestanden klaarmaken om over het netwerk op te starten met TFTP

note: Tag: para
en: If your machine is connected to a local area network, you may be able to boot it over the network from another machine, using TFTP. If you intend to boot the installation system from another machine, the boot files will need to be placed in specific locations on that machine, and the machine configured to support booting of your specific machine.
nl: Indien uw machine verbonden is met een lokaal netwerk, kunt u ze misschien over het netwerk vanaf een andere machine laten opstarten met TFTP. Indien u van plan bent het installatiesysteem op te starten vanaf een andere machine, moeten de opstartbestanden op een specifieke plaats op die machine geplaatst worden en moet die machine geconfigureerd worden om het opstarten van specifiek uw machine te ondersteunen.

note: Tag: para
en: You need to set up a TFTP server, and for many machines a DHCP server<phrase condition="supports-rarp">, or RARP server</phrase><phrase condition="supports-bootp">, or BOOTP server</phrase>.
nl: U moet een TFTP-server opzetten en voor veel machines een DHCP-server<phrase condition="supports-rarp">, of een RARP-server</phrase><phrase condition="supports-bootp"> of een BOOTP-server</phrase>.

note: Tag: para
en: <phrase condition="supports-rarp">The Reverse Address Resolution Protocol (RARP) is one way to tell your client what IP address to use for itself. Another way is to use the BOOTP protocol.</phrase> <phrase condition="supports-bootp">BOOTP is an IP protocol that informs a computer of its IP address and where on the network to obtain a boot image.</phrase> The DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) is a more flexible, backwards-compatible extension of BOOTP. Some systems can only be configured via DHCP.
nl: <phrase condition="supports-rarp">Het Reverse Address Resolution Protocol (RARP) is een manier om uw cliënt te laten weten welk IP-adres hij voor zichzelf moet gebruiken. Een andere manier is om het BOOTP-protocol te gebruiken.</phrase> <phrase condition="supports-bootp">BOOTP is een IP-protocol dat een computer zijn IP-adres geeft en hem zegt waar op het netwerk hij een opstart-image kan krijgen.</phrase> Het DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) is een meer flexibele en neerwaarts compatibele uitbreiding van BOOTP. Sommige systemen kunnen enkel via DHCP geconfigureerd worden.

note: Tag: para
en: The Trivial File Transfer Protocol (TFTP) is used to serve the boot image to the client. Theoretically, any server, on any platform, which implements these protocols, may be used. In the examples in this section, we shall provide commands for SunOS 4.x, SunOS 5.x (a.k.a. Solaris), and GNU/Linux.
nl: Het Trivial File Transfer Protocol (TFTP) wordt gebruikt om het opstart-image aan te leveren aan de cliënt. In theorie kan elke server op gelijk welk platform die in staat is om deze protocollen te gebruiken, gebruikt worden. In de voorbeelden in dit gedeelte zullen we de commando's demonstreren voor SunOS 4.x, SunOS 5.x (ook Solaris genoemd) en GNU/Linux.

note: Tag: para
en: For a &debian-gnu; server we recommend <classname>tftpd-hpa</classname>. It's written by the same author as the <classname>syslinux</classname> bootloader and is therefore least likely to cause issues. A good alternative is <classname>atftpd</classname>.
nl: Voor een &debian-gnu;-server bevelen we <classname>tftpd-hpa</classname> aan. Het werd geschreven door de auteur die ook de bootloader <classname>syslinux</classname> schreef en het is daarom het minst waarschijnlijk dat er zich problemen zullen voordoen. Een goed alternatief is <classname>atftpd</classname>.

note: Tag: title
en: Setting up RARP server
nl: Een RARP-server opzetten

note: Tag: para
en: To set up RARP, you need to know the Ethernet address (a.k.a. the MAC address) of the client computers to be installed. If you don't know this information, you can boot into <quote>Rescue</quote> mode and use the command <userinput>ip addr show dev eth0</userinput>.
nl: Om RARP op te zetten, moet u het Ethernet-adres (ook MAC-adres genoemd) kennen van de cliëntcomputers die geïnstalleerd moeten worden. Indien u niet over deze informatie beschikt, kunt u opstarten in <quote>Rescue</quote>-modus (reparattiemodus) en het commando <userinput>ip addr show dev eth0</userinput> gebruiken.

note: Tag: para
en: On a RARP server system using a Linux kernel or Solaris/SunOS, you use the <command>rarpd</command> program. You need to ensure that the Ethernet hardware address for the client is listed in the <quote>ethers</quote> database (either in the <filename>/etc/ethers</filename> file, or via NIS/NIS+) and in the <quote>hosts</quote> database. Then you need to start the RARP daemon. Issue the command (as root): <userinput>/usr/sbin/rarpd -a</userinput> on most Linux systems and SunOS 5 (Solaris 2), <userinput>/usr/sbin/in.rarpd -a</userinput> on some other Linux systems, or <userinput>/usr/etc/rarpd -a</userinput> in SunOS 4 (Solaris 1).
nl: Op een RARP serversysteem met een Linux-kernel of Solaris/SunOS gebruikt u het programma <command>rarpd</command>. Vergewis u ervan dat het Ethernet hardwareadres van de cliënt opgenomen is in de <quote>ethers</quote> databank (ofwel in het bestand <filename>/etc/ethers</filename> of via NIS/NIS+) en in de <quote>hosts</quote> databank. Dan moet u de RARP achtergronddienst starten. Geef (als systeembeheerder) het commando: <userinput>/usr/sbin/rarpd -a</userinput> op de meeste Linux-systemen en op SunOS 5 (Solaris 2), <userinput>/usr/sbin/in.rarpd -a</userinput> op sommige andere Linux-systemen of <userinput>/usr/etc/rarpd -a</userinput> op SunOS 4 (Solaris 1).

note: Tag: title
en: Setting up a DHCP server
nl: Een DHCP-server opzetten

note: Tag: para
en: One free software DHCP server is ISC <command>dhcpd</command>. For &debian-gnu;, the <classname>isc-dhcp-server</classname> package is recommended. Here is a sample configuration file for it (see <filename>/etc/dhcp/dhcpd.conf</filename>):
nl: Een DHCP-server uit vrije software is ISC <command>dhcpd</command>. Voor &debian-gnu; wordt het pakket <classname>isc-dhcp-server</classname> aanbevolen. Hierna volgt een voorbeeld van een configuratiebestand ervoor (zie <filename>/etc/dhcp/dhcpd.conf</filename>):

note: Tag: screen
en: option domain-name "example.com";
    option domain-name-servers ns1.example.com;
    option subnet-mask 255.255.255.0;
    default-lease-time 600;
    max-lease-time 7200;
    server-name "servername";
    
    subnet 192.168.1.0 netmask 255.255.255.0 {
      range 192.168.1.200 192.168.1.253;
      option routers 192.168.1.1;
    }
    
    host clientname {
      filename "/tftpboot.img";
      server-name "servername";
      next-server servername;
      hardware ethernet 01:23:45:67:89:AB;
      fixed-address 192.168.1.90;
    }
nl: option domain-name "example.com";
    option domain-name-servers ns1.example.com;
    option subnet-mask 255.255.255.0;
    default-lease-time 600;
    max-lease-time 7200;
    server-name "servernaam";
    
    subnet 192.168.1.0 netmask 255.255.255.0 {
      range 192.168.1.200 192.168.1.253;
      option routers 192.168.1.1;
    }
    
    host cliëntnaam {
      filename "/tftpboot.img";
      server-name "servernaam";
      next-server servernaam;
      hardware ethernet 01:23:45:67:89:AB;
      fixed-address 192.168.1.90;
    }

note: Tag: para
en: In this example, there is one server <replaceable>servername</replaceable> which performs all of the work of DHCP server, TFTP server, and network gateway. You will almost certainly need to change the domain-name options, as well as the server name and client hardware address. The <replaceable>filename</replaceable> option should be the name of the file which will be retrieved via TFTP.
nl: In dit voorbeeld is er één server <replaceable>servernaam</replaceable> die als DHCP-server, TFTP-server en netwerk-gateway fungeert. U zult bijna zeker de 'domain-name' opties moeten aanpassen, evenals de servernaam en het hardware-adres van de cliënt. De optie <replaceable>filename</replaceable> moet de naam vermelden van het bestand dat via TFTP opgehaald zal worden.

note: Tag: para
en: After you have edited the <command>dhcpd</command> configuration file, restart it with <userinput>/etc/init.d/isc-dhcp-server restart</userinput>.
nl: Nadat u het configuratiebestand voor <command>dhcpd</command> aangepast heeft, moet u de achtergronddienst herstarten met <userinput>/etc/init.d/isc-dhcp-server restart</userinput>.

note: Tag: title
en: Enabling PXE Booting in the DHCP configuration
nl: In de configuratie van DHCP het opstarten via PXE aanzetten

note: Tag: para
en: Here is another example for a <filename>dhcp.conf</filename> using the Pre-boot Execution Environment (PXE) method of TFTP. <informalexample><screen>
    option domain-name "example.com";
    
    default-lease-time 600;
    max-lease-time 7200;
    
    allow booting;
    allow bootp;
    
    # The next paragraph needs to be modified to fit your case
    subnet 192.168.1.0 netmask 255.255.255.0 {
      range 192.168.1.200 192.168.1.253;
      option broadcast-address 192.168.1.255;
    # the gateway address which can be different
    # (access to the internet for instance)
      option routers 192.168.1.1;
    # indicate the dns you want to use
      option domain-name-servers 192.168.1.3;
    }
    
    group {
      next-server 192.168.1.3;
      host tftpclient {
    # tftp client hardware address
      hardware ethernet  00:10:DC:27:6C:15;
      filename "pxelinux.0";
     }
    }
    </screen></informalexample> Note that for PXE booting, the client filename <filename>pxelinux.0</filename> is a boot loader, not a kernel image (see <xref linkend="tftp-images"/> below).
nl: Hier volgt nog een voorbeeld van het bestand <filename>dhcp.conf</filename> waarin de methode Pre-boot Execution Environment (PXE) van TFTP gebruikt wordt. <informalexample><screen>
    option domain-name "example.com";
    
    default-lease-time 600;
    max-lease-time 7200;
    
    allow booting;
    allow bootp;
    
    # De volgende paragraaf moet aangepast worden aan uw geval
    subnet 192.168.1.0 netmask 255.255.255.0 {
      range 192.168.1.200 192.168.1.253;
      option broadcast-address 192.168.1.255;
    # het gateway-adres kan anders zijn
    # (bijvoorbeeld toegang tot het internet)
      option routers 192.168.1.1;
    # vermeld de dns-server die u wilt gebruiken
      option domain-name-servers 192.168.1.3;
    }
    
    group {
      next-server 192.168.1.3;
      host tftpclient {
    # hardware-adres van de tftp-cliënt
      hardware ethernet  00:10:DC:27:6C:15;
      filename "pxelinux.0";
     }
    }
    </screen></informalexample> Merk op dat bij het opstarten via PXE het bestand <filename>pxelinux.0</filename> een bootloader is voor de cliënt en geen kernel-image (zie <xref linkend="tftp-images"/> hieronder).

note: Tag: para
en: If your machine uses UEFI to boot, you will have to specify a boot loader appropriate for UEFI machines, for example
nl: Indien uw computer gebruik maakt van UEFI bij het opstarten, zult u een voor UEFI-machines geschikte bootloader moeten opgeven, bijvoorbeeld

note: Tag: screen
en: group {
      next-server 192.168.1.3;
      host tftpclient {
    # tftp client hardware address
      hardware ethernet  00:10:DC:27:6C:15;
      filename "debian-installer/amd64/bootnetx64.efi";
     }
    }
nl: group {
      next-server 192.168.1.3;
      host tftpclient {
    # hardware-adres van de tftp-cliënt
      hardware ethernet  00:10:DC:27:6C:15;
      filename "debian-installer/amd64/bootnetx64.efi";
     }
    }

note: Tag: title
en: Setting up a BOOTP server
nl: Een BOOTP-server opzetten

note: Tag: para
en: There are two BOOTP servers available for GNU/Linux. The first is CMU <command>bootpd</command>. The other is actually a DHCP server: ISC <command>dhcpd</command>. In &debian-gnu; these are contained in the <classname>bootp</classname> and <classname>isc-dhcp-server</classname> packages respectively.
nl: Voor GNU/Linux zijn twee BOOTP-servers beschikbaar. De eerste is CMU <command>bootpd</command>. De andere is in feite een DHCP-server: ISC <command>dhcpd</command>. In &debian-gnu; zijn ze respectievelijk te vinden in het pakket <classname>bootp</classname> en het pakket <classname>isc-dhcp-server</classname>.

note: Tag: para
en: To use CMU <command>bootpd</command>, you must first uncomment (or add) the relevant line in <filename>/etc/inetd.conf</filename>. On &debian-gnu;, you can run <userinput>update-inetd --enable bootps</userinput>, then <userinput>/etc/init.d/inetd reload</userinput> to do so. Just in case your BOOTP server does not run &debian;, the line in question should look like: <informalexample><screen>
    bootps  dgram  udp  wait  root  /usr/sbin/bootpd  bootpd -i -t 120
    </screen></informalexample> Now, you must create an <filename>/etc/bootptab</filename> file. This has the same sort of familiar and cryptic format as the good old BSD <filename>printcap</filename>, <filename>termcap</filename>, and <filename>disktab</filename> files. See the <filename>bootptab</filename> manual page for more information. For CMU <command>bootpd</command>, you will need to know the hardware (MAC) address of the client. Here is an example <filename>/etc/bootptab</filename>: <informalexample><screen>
    client:\
      hd=/tftpboot:\
      bf=tftpboot.img:\
      ip=192.168.1.90:\
      sm=255.255.255.0:\
      sa=192.168.1.1:\
      ha=0123456789AB:
    </screen></informalexample> You will need to change at least the <quote>ha</quote> option, which specifies the hardware address of the client. The <quote>bf</quote> option specifies the file a client should retrieve via TFTP; see <xref linkend="tftp-images"/> for more details.
nl: Om de CMU <command>bootpd</command> te gebruiken, moet u eerst in het bestand <filename>/etc/inetd.conf</filename> de juiste regel toevoegen of het commentaarteken dat aan het begin ervan staat, wegnemen. Op &debian-gnu; kunt u daarvoor het commando <userinput>update-inetd --enable bootps</userinput> geven en dan het commando <userinput>/etc/init.d/inetd reload</userinput>. In het geval uw BOOTP-server niet op een &debian;-systeem staat, moet de regel in kwestie er zo uitzien: <informalexample><screen>
    bootps  dgram  udp  wait  root  /usr/sbin/bootpd  bootpd -i -t 120
    </screen></informalexample> Nu moet u een bestand <filename>/etc/bootptab</filename> aanmaken. Dit heeft hetzelfde soort bekende en cryptische indeling als de goede oude BSD-bestanden <filename>printcap</filename>, <filename>termcap</filename> en <filename>disktab</filename>. Raadpleeg de man-pagina van <filename>bootptab</filename> voor meer informatie. Voor CMU <command>bootpd</command> moet u het hardware-adres (MAC) van de cliënt kennen. Hierna is een voorbeeld van een  <filename>/etc/bootptab</filename>-bestand: <informalexample><screen>
    client:\
      hd=/tftpboot:\
      bf=tftpboot.img:\
      ip=192.168.1.90:\
      sm=255.255.255.0:\
      sa=192.168.1.1:\
      ha=0123456789AB:
    </screen></informalexample> U zult minstens de optie<quote>ha</quote> moeten aanpassen. Die preciseert het hardware-adres van de cliënt. De optie <quote>bf</quote> preciseert het bestand dat de cliënt moet ophalen via TFTP. Zie <xref linkend="tftp-images"/> voor verdere details.

note: Tag: para
en: By contrast, setting up BOOTP with ISC <command>dhcpd</command> is really easy, because it treats BOOTP clients as a moderately special case of DHCP clients. Some architectures require a complex configuration for booting clients via BOOTP. If yours is one of those, read the section <xref linkend="dhcpd"/>. Otherwise you will probably be able to get away with simply adding the <userinput>allow bootp</userinput> directive to the configuration block for the subnet containing the client in <filename>/etc/dhcp/dhcpd.conf</filename>, and restart <command>dhcpd</command> with <userinput>/etc/init.d/isc-dhcp-server restart</userinput>.
nl: Daartegenover is het instellen van BOOTP met ISC <command>dhcpd</command> echt gemakkelijk, omdat het BOOTP-cliënten behandelt als een enigszins bijzondere soort van DHCP-cliënten. Voor sommige architecturen is een complexe configuratie nodig om cliënten via BOOTP op te starten. Indien uw architectuur daar één van is, moet u het onderdeel <xref linkend="dhcpd"/> lezen. Anders zal het wellicht volstaan om in het bestand <filename>/etc/dhcp/dhcpd.conf</filename> gewoon de opdracht <userinput>allow bootp</userinput> toe te voegen aan het configuratieblok dat betrekking heeft op het subnet waartoe uw cliënt behoort, en <command>dhcpd</command> opnieuw te starten met het commando <userinput>/etc/init.d/isc-dhcp-server restart</userinput>.

note: Tag: title
en: Enabling the TFTP Server
nl: De TFTP-server werkzaam maken

note: Tag: para
en: To get the TFTP server ready to go, you should first make sure that <command>tftpd</command> is enabled.
nl: Opdat de TFTP-server klaar voor de dienst zou zijn, moet u eerst controleren of  <command>tftpd</command> geactiveerd is.

note: Tag: para
en: In the case of <classname>tftpd-hpa</classname> there are two ways the service can be run. It can be started on demand by the system's <classname>inetd</classname> daemon, or it can be set up to run as an independent daemon. Which of these methods is used is selected when the package is installed and can be changed by reconfiguring the package.
nl: In het geval van <classname>tftpd-hpa</classname> kan de dienst op twee manieren functioneren. Hij kan op vraag van de achtergronddienst <classname>inetd</classname> van het systeem geactiveerd worden, of hij kan ingesteld worden om als een onafhankelijke achtergronddienst te werken. Welke van beide methodes gebruikt wordt, wordt ingesteld bij het installeren van het pakket en kan gewijzigd worden door het pakket opnieuw te configureren.

note: Tag: para
en: Historically, TFTP servers used <filename>/tftpboot</filename> as directory to serve images from. However, &debian-gnu; packages may use other directories to comply with the <ulink url="&url-fhs-home;">Filesystem Hierarchy Standard</ulink>. For example, <classname>tftpd-hpa</classname> by default uses <filename>/srv/tftp</filename>. You may have to adjust the configuration examples in this section accordingly.
nl: Lange tijd gebruikten TFTP-servers <filename>/tftpboot</filename> als map van waaruit images aangeboden werden. Nochtans kunnen pakketten van &debian-gnu; andere mappen gebruiken om te beantwoorden aan de standaard van de <ulink url="&url-fhs-home;">Filesystem Hierarchy Standard</ulink>. <classname>tftpd-hpa</classname> bijvoorbeeld gebruikt standaard <filename>/srv/tftp</filename>. Misschien zult u de configuratievoorbeelden uit dit onderdeel dienovereenkomstig moeten aanpassen.

note: Tag: para
en: All <command>in.tftpd</command> alternatives available in &debian; should log TFTP requests to the system logs by default. Some of them support a <userinput>-v</userinput> argument to increase verbosity. It is recommended to check these log messages in case of boot problems as they are a good starting point for diagnosing the cause of errors.
nl: Alle in &debian; aanwezige <command>in.tftpd</command> alternatieven zouden TFTP-verzoeken standaard moeten registreren in de systeemlogbestanden. Sommige onder hen hebben een argument <userinput>-v</userinput> waarmee de hoeveelheid gegeven informatie kan verhoogd worden. Het wordt aangeraden om deze logberichten na te kijken in geval van opstartproblemen omdat ze een goed beginpunt zijn voor het diagnosticeren van de oorzaak van problemen.

note: Tag: title
en: Move TFTP Images Into Place
nl: De TFTP-images op hun plaats zetten

note: Tag: para
en: Next, place the TFTP boot image you need, as found in <xref linkend="where-files"/>, in the <command>tftpd</command> boot image directory. You may have to make a link from that file to the file which <command>tftpd</command> will use for booting a particular client. Unfortunately, the file name is determined by the TFTP client, and there are no strong standards.
nl: Plaats vervolgens het TFTP boot-image dat u nodig heeft en dat te vinden is in <xref linkend="where-files"/>, in de map van <command>tftpd</command> voor opstart-images. Eventueel moet u een koppeling maken van dat bestand naar het bestand dat <command>tftpd</command> zal gebruiken om een specifieke cliënt op te starten. Spijtig genoeg wordt de bestandsnaam bepaald door de TFTP-cliënt en zijn er geen duidelijke standaarden.

note: Tag: para
en: For PXE booting, everything you should need is set up in the <filename>netboot/netboot.tar.gz</filename> tarball. Simply extract this tarball into the <command>tftpd</command> boot image directory. Make sure your dhcp server is configured to pass <filename>pxelinux.0</filename> to <command>tftpd</command> as the filename to boot. For UEFI machines, you will need to pass an appropriate EFI boot image name (such as <filename>/debian-installer/amd64/bootnetx64.efi</filename>).
nl: Alles wat u nodig heeft voor het opstarten via PXE is ingesteld in het tararchief <filename>netboot/netboot.tar.gz</filename>. U moet dit archief gewoon uitpakken in de <command>tftpd</command>-map voor opstart-images. Zorg ervoor dat uw dhcp-server ingesteld staat om <filename>pxelinux.0</filename> door te geven aan <command>tftpd</command> als de naam van het opstartbestand. Voor UEFI-machines zult u de naam van een passend EFI-opstartimage moeten opgeven (zoals <filename>/debian-installer/amd64/bootnetx64.efi</filename>).

note: Tag: title
en: Automatic Installation
nl: Automatische installatie

note: Tag: para
en: For installing on multiple computers it's possible to do fully automatic installations. &debian; packages intended for this include <classname>fai-quickstart</classname>, which can use an install server (have a look at the <ulink url="http://fai-project.org">FAI home page</ulink> for detailed information) and the &debian; Installer itself.
nl: Om op verschillende computers een installatie uit te voeren is het mogelijk om de installatie volledig automatisch te laten verlopen. &debian; pakketten die hiervoor bedoeld zijn, zijn onder meer <classname>fai-quickstart</classname>, dat gebruik kan maken van een installatieserver (kijk op de <ulink url="http://fai-project.org">FAI-website</ulink> voor gedetailleerde informatie) en het installatiesysteem van &debian; zelf.

note: Tag: title
en: Automatic Installation Using the &debian; Installer
nl: Automatisch installeren met het installatiesysteem van &debian;

note: Tag: para
en: The &debian; Installer supports automating installs via preconfiguration files. A preconfiguration file can be loaded from the network or from removable media, and used to fill in answers to questions asked during the installation process.
nl: Het installatiesysteem van &debian; ondersteunt het automatiseren van installaties via preconfiguratiebestanden. Een preconfiguratiebestand kan ingeladen worden over het netwerk of uit verwijderbare media en kan gebruikt worden om antwoorden te geven op de vragen die tijdens het installatieproces gesteld worden.

note: Tag: para
en: Full documentation on preseeding including a working example that you can edit is in <xref linkend="appendix-preseed"/>.
nl: Volledige documentatie over vooraf ingestelde antwoorden (preseeding genoemd) met inbegrip van een werkzaam voorbeeld dat u kunt bewerken, is te vinden in <xref linkend="appendix-preseed"/>.

note: Tag: title
en: Verifying the integrity of installation files
nl: De integriteit van installatiebestanden verifiëren

note: Tag: para
en: You can verify the integrity of downloaded files against checksums provided in <filename>SHA256SUMS</filename> or <filename>SHA512SUMS</filename> files on Debian mirrors. You can find them in the same places as the installation images itself. Visit the following locations:
nl: U kunt de integriteit van de gedownloade bestanden verifiëren aan de hand van de controlegetallen in de bestanden <filename>SHA256SUMS</filename> en <filename>SHA512SUMS</filename> op de Debian-spiegelservers. U kunt ze op dezelfde plaatsen vinden als de installatie-images zelf. Bezoek de volgende locaties:

note: Tag: para
en: <ulink url="https://cdimage.debian.org/debian-cd/current/&architecture;/iso-cd/">checksum files for CD images</ulink>,
nl: <ulink url="https://cdimage.debian.org/debian-cd/current/&architecture;/iso-cd/">controlegetalbestanden voor cd-images</ulink>,

note: Tag: para
en: <ulink url="https://cdimage.debian.org/debian-cd/current/&architecture;/iso-dvd/">checksum files for DVD images</ulink>,
nl: <ulink url="https://cdimage.debian.org/debian-cd/current/&architecture;/iso-dvd/">controlegetalbestanden voor dvd-images</ulink>,

note: Tag: para
en: <ulink url="https://cdimage.debian.org/debian-cd/current/&architecture;/iso-bd/">checksum files for BD images</ulink>,
nl: <ulink url="https://cdimage.debian.org/debian-cd/current/&architecture;/iso-bd/">controlegetalbestanden voor BD-images</ulink>,

note: Tag: para
en: <ulink url="http://&archive-mirror;/debian/dists/&releasename;/main/installer-&architecture;/current/images/">checksum files for other installation files</ulink>.
nl: <ulink url="http://&archive-mirror;/debian/dists/&releasename;/main/installer-&architecture;/current/images/">controlegetalbestanden voor andere installatiebestanden</ulink>.

note: Tag: para
en: To compute the checksum of a downloaded installation file, use <informalexample><screen>
    sha256sum filename.iso
    </screen></informalexample> respective <informalexample><screen>
    sha512sum filename.iso
    </screen></informalexample> and then compare the shown checksum against the corresponding one in the <filename>SHA256SUMS</filename> respective <filename>SHA512SUMS</filename> file.
nl: Om het controlegetal van een gedownload installatiebestand te controleren, gebruikt u het commando <informalexample><screen>
    sha256sum bestandsnaam.iso
    </screen></informalexample>, respectievelijk <informalexample><screen>
    sha512sum bestandsnaam.iso
    </screen></informalexample>, waarna u het weergegeven controlegetal vergelijkt met het getal dat u terugvindt in het bestand <filename>SHA256SUMS</filename>, respectievelijk <filename>SHA512SUMS</filename>.

note: Tag: para
en: The <ulink url="&url-debian-cd-faq;">Debian CD FAQ</ulink> has <ulink url="https://www.debian.org/CD/faq/index.en.html#verify">more useful information</ulink> on this topic (such as the script <filename>check_debian_iso</filename>, to semi-automate above procedure), as well as instructions, how to verify the integrity of the above checksum files themselves.
nl: De <ulink url="&url-debian-cd-faq;">Debian CD FAQ</ulink> bevat <ulink url="https://www.debian.org/CD/faq/index.en.html#verify">meer uitgebreide nuttige informatie</ulink> over dit onderwerp (zoals het script <filename>check_debian_iso</filename> om bovenstaande procedure halfautomatisch uit te voeren), alsook instructies voor het verifiëren van de integriteit van de hierboven vermelde controlegetalbestanden zelf.
